Afganistan uyarısı

Afganistan’daki sivil NATO temsilcisi Hikmet Çetin: Burası çözülmezsehiçbir yer çözülemez
Haziran sonunda İstanbul’da yapılacak NATO zirvesinin gündeminde ön sıralarda olan konulardan birisi de Afganistan’daki durumun kontrolden çıkmaması için alınması öngörülen tedbirler olacak. NATO Konseyi’nin bugün Brüksel’de, İstanbul’da devlet başkanlarından taleplerini kesinleştirmesi bekleniyor. Taleplerin daha çok asker, daha çok araç gereç ve daha çok para olacağını tahmin etmek zor değil. Çünkü Afganistan’da işlerin önceden planlandığı gibi ilerlediğini söylemek zor.

İki gün önce konuştuğumuz bir Alman yetkilinin aktardıkları bir fikir veriyor. Geçenlerde Afganistan’ın kuzey kesiminde Kunduz şehrindeki Alman karargâhının 20 kilometre kadar yakınlarında bir şantiye basılıyor ve 7 Çinli işçi öldürülüyor. Alman yetkili, "Neredeyse bizimkilerin burnunun dibinde sayılır" diyor, "Ama anında karşılık verememişler. Verselerdi, belki onlar da pusuya düşürülmüş, öldürülmüş olacaklardı."

Eski Meclis Başkanı ve Dışişleri Bakanı Hikmet Çetin halen Birleşmiş Milletler kararı uyarınca Afganistan’da istikrarı sağlamakla yükümlü NATO gücünün sivil siyasi sorumlusu konumunda. Dünkü telefon görüşmemizde bu olayı hatırlattığımda, "Bu konuyu ben de dün Afgan yetkililerle konuştum" diye başladı ve devam etti: "Çinlilerin koruma istemediklerini söylüyorlar. Gece şantiyeleri basılmış. İşte biz de bunun için Afganistan’da istikrar isteniyorsa daha fazla desteğe, takviyeye ihtiyaç var diyoruz."

Türkiye önceki hafta Afganistan’a 3 Sikorsky, Hollanda da 6 Apache helikopteri gönderdi. Çetin’e göre bunlar ihtiyacı karşılamaktan uzak. 6500 kişilik NATO gücünün hem dağlarda El Kaide militanları arayan 20 bin kişilik ABD önderliğindeki koalisyon askerine destek olmak, hem de gücünü başkent Kâbil dışına yaygınlaştırmak için daha fazlası gerekiyor. Çetin’in "Durum o kadar da kötü değil, iyiye gidiyor" demesine karşın anlattıkları ne kadar iyiye gittiği hakkında fikir veriyor. Aktaralım:

"Geçen hafta Bamyan’a gittim. Hani heykelleri yıktıkları şehre. Kâbil’e 260 kilometre uzaklıkta. Yalnızca ilk 100 kilometresi asfalt kaplı. Geri kalan 150-160 kilometreyi 7.5-8 saatte gidebildik. Yalnızca heykelleri değil her şeyi yıkmışlar. Yine de, yalnızca 3 öğretmeni olsa da 700 öğrencinin devam ettiği bir okul kurulmuş, ders yapıyorlar. Halen

5 milyon öğrenci bir şekilde okula gidebiliyor. Bazı yerlere özel tedbir alarak gidebiliyoruz. Örneğin askerler Kandahar’a gidilmesini, hele karayoluyla gidilmesini istemiyorlar. Yollarda saldırılar olabiliyor. Buna rağmen, karayoluyla gittim ve iki gün kaldım. Bunlar etkili oluyor. 23-24 yıl süren savaş ortamından sonra gelişme kolay sağlanmıyor, zor bir yer."

Çetin, bu zorluklara karşın, 6 aylık görev süresi temmuz sonunda dolmasına karşın işi bırakmayı düşünmediğini söylüyor. "Yapılacak çok iş var" diyerek şöyle sürdürüyor: "Burada başlanan inşa faaliyetleri var. Eylül ayında yapılması kararlaştırılan seçimler var. Başladığım işi bitirmeden dönmek istemiyorum."

Seçimler, ayrı bir sorun. Eylülde yapılacağı kararlaştırılmış ama, tarih henüz saptanamamış. Çetin, "Başkan Hamit Karzai bugün yarın dönecek, konuşacağız" diyor. BM’nin 10 milyon olarak tahmin ettiği seçmenden henüz 4 milyonu kayıt yaptırmış. Ülkenin genelinde bir seçimin yapılabileceğine, (bu konudaki görüşlerini geçen AKP Meclis grubunda milletvekilleriyle paylaşan) Başbakan Tayyip Erdoğan dahil inanmayanların sayısı az değil. Çetin müzmin iyimserliğiyle, "Mükemmel bir seçim olmasını kimse beklemiyor zaten" diyor; "Yine de ülkede ilk kez başkan ve meclis halkoyuyla seçilecek, bu da bir gelişmedir."

Çetin’in asıl terörizmle mücadele ve Afganistan’ın bu alandaki yeri konusunda yaptığı uyarılar önemli:

"Bana göre dünyanın bir numaralı gündemi terörizm. Terörle mücadelenin bir numaralı cephesi ise Afganistan, Arap ülkelerinden, Güneydoğu Asya’dan teröristler hâlâ buralarda eğitiliyor. Yalnızca Usame bin Ladin ve adamları değil sorun. Taliban lideri Molla Ömer ve yardımcıları hâlâ yakalanamadı. Gülbeddin Hikmetyar ekibi ayrı bir sorun. Halk aslında çatışmadan bıkmış. NATO’ya da kötü gözle bakmıyor. Sorun yalnızca güvenlikle de bitmiyor. Ekonomik yardım da lazım. Afganistan’daki savaşın mutlaka kazanılması gerekiyor. Hem terörizmle mücadele bakımından, hem de NATO’nun kendi coğrafyası dışındaki ilk görevi olması bakımından. O nedenle daha çok destek gerekiyor. Dünya burayı çözemezse, hiçbir yeri çözemez."